Oekraïne en Rusland strijden om Gogol

Infographic

Naast alle spanningen over grondgebied, voeren Oekraïne en Rusland nog een andere strijd: beide landen willen Nikolaj Gogol inlijven als hun nationale held. Een gevecht waar geen gelijk te behalen is.

Gogol kon zelf geen eenduidig antwoord geven op de vraag of hij Oekraïens of Russisch was. Beide nationaliteiten spelen een belangrijke rol in zijn werk. Hij schrijft over beide – en is over allebei satirisch. Naarmate zijn ambities als schrijver groeiden, nam Rusland een steeds overheersender plek in. Hij wilde deel uitmaken van de grote Russische culturele traditie, maar heeft de banden met Oekraïne nooit doorgesneden. In de decennia na zijn dood heeft hij een bijna vanzelfsprekende plek gekregen tussen die andere legendarische namen uit de Russische literatuur. Rusland heeft deze perceptie altijd met graagte uitgedragen. Oekraïne heeft de taak op zich genomen om tegenover dit wereldwijd bekende beeld van Gogol als oer-Russische schrijver een andere Gogol, met een ‘Oekraïense ziel’, te zetten. Het op buitenlanders gerichte ‘Welcome to Ukraine’-magazine stelt zelfs dat Gogols werk niet is te begrijpen zonder zijn ‘oekraïensheid’ te begrijpen.

Dat de strijd venijnige kanten heeft, bewijst de Russische verfilming van Gogols verhaal Taras Bulba uit 2009. De Oekraïense regering heeft vertoning van de film verboden, omdat het Russische propaganda zou zijn. De film is mede gefinancierd door het Russische ministerie van cultuur en gaat uit van het idee dat er geen zelfstandig Oekraïne bestaat (in de woorden van de regisseur, Vladimir Bortko).

Het is onzinnig om Gogol óf in de Russische, óf in de Oekraïense traditie te plaatsen. Hij behoort beide toe, zoals in deze infographic kort uiteengezet.

Gogol, Tweevoudig Nationale Held

 

Wie meer wil weten: Edyta M. Bojanowska heeft onderzoek gedaan naar het Oekraïense én Russische nationalisme van Gogol. De introductie op haar werk is online te lezen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *